België moet zich uitspreken tegen de Amerikaanse oorlogsdreiging tegen Cuba

De Morgen publiceerde volgend opiniestuk: Meer dan tachtig stemmen uit het Belgische middenveld, de cultuurwereld, de academie en de politiek, onder wie Tom Lanoye, Flip Kowlier, Dalila Hermans, Yves Leterme, Leen Dendievel, André Flahaut en Veerle Baetens. Het initiatief komt van de Coördinatie voor de Opheffing van de Blokkade tegen Cuba.
Sinds begin dit jaar wordt Cuba geconfronteerd met een zware energieblokkade door de Verenigde Staten. Op 28 oktober heeft voor de 34ste keer de stemming plaats over de VS-blokkade van Cuba in de VN. België heeft altijd gestemd in lijn met het internationaal recht en de mensenrechten. Sinds deze zomer komt boven op die zes decennia lange blokkade een militaire dreiging. België moet zich expliciet uitspreken voor het internationaal recht, tegen de blokkade en tegen een militaire interventie.
Op 29 januari 2026 vaardigde Donald Trump een presidentieel besluit uit waarmee landen die olie aan Cuba leveren, hoge invoertarieven riskeren. Leveranciers worden onder druk gezet en olietransporten bedreigd. Sindsdien komt er nauwelijks nog olie het land binnen.
Maar de blokkade gaat verder dan olie. Ook voedsel, geneesmiddelen en andere basisproducten worden tegengehouden. Duizenden containers zitten vast in Caraïbische havens, met zware gevolgen voor ziekenhuizen, transport, elektriciteit en voedselvoorziening. De maatregelen komen boven op decennialange Amerikaanse sancties.
Voor de bevolking is de situatie rampzalig. De Verenigde Naties waarschuwen voor een ernstige humanitaire crisis. Door tekorten aan geneesmiddelen, energie en apparatuur is de zuigelingensterfte sterk gestegen en zijn al duizenden Cubanen omgekomen. Het doet denken aan middeleeuwse uithongeringspraktijken die we tot het verleden rekenden.

VN-Handvest
Sinds deze zomer komt daar een militaire dreiging bovenop. De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth verklaarde in augustus voor de tweede maal dat “alle opties op tafel liggen, inclusief militaire opties”. Volgens CBS News onderzochten hoge Pentagon-functionarissen in juli ook concrete militaire scenario’s. Eind september herhaalde president Trump tijdens de Algemene Vergadering van de VN zijn dreigementen aan het adres van Cuba. 
De militaire actie tegen Venezuela begin dit jaar en de oorlog tegen Iran maken duidelijk dat Trumps dreigementen met militair optreden tegen een ander land geen bluf zijn. Vóór de midtermverkiezingen is een militaire actie tegen Cuba weinig waarschijnlijk, maar nadien valt die allerminst uit te sluiten.
Op geen enkele manier vormt Cuba een militaire of economische bedreiging voor de Verenigde Staten of voor andere landen. De Verenigde Staten en Cuba zijn beide soevereine staten en lid van de Verenigde Naties. Het VN-Handvest geldt dus ook in dit conflict.
Volgens dit Handvest kunnen bindende internationale sancties enkel worden opgelegd door de Veiligheidsraad. De huidige economische en energieblokkade mist elke internationale legitimiteit. Artikel 2(4) verbiedt bovendien dreiging met of gebruik van geweld tegen soevereine staten.
Dat principe is essentieel. Geen enkele grootmacht mag bepalen welke volkeren recht hebben op ontwikkeling, energie en zelfbeschikking en welke niet. Als dat uitgangspunt wordt losgelaten, belanden we in het recht van de sterkste. 
Verschillende landen hebben zich al uitgesproken tegen militair optreden, waaronder Duitsland, het VK, Spanje, Mexico en Brazilië. België heeft zich tegenover Cuba in het verleden niet laten meeslepen door de vijandige politiek van Washington of door conservatieve druk binnen Europa. Die traditie van onafhankelijke diplomatie moet vandaag worden voortgezet.

Stem laten horen
Wij vragen daarom dat de Belgische regering zich uitdrukkelijk uitspreekt tegen elke mogelijke Amerikaanse militaire interventie in Cuba. België moet duidelijk maken dat regimeverandering van buitenaf, militaire dreiging en economische wurging geen aanvaardbare instrumenten zijn.
Wij vragen ook dat België meehelpt aan een snelle humanitaire energievoorziening die neerkomt op een gegarandeerde en beschermde brandstofcorridor via de VN en regionale partners, zodat elektriciteitscentrales, ziekenhuizen, transport, voedselvoorziening en basisdiensten in Cuba kunnen blijven functioneren.
Ten slotte vragen wij Belgische steun voor een duurzame energiehervorming van Cuba. Investeringen in zonne-energie, biomassa en lokale energienetwerken kunnen het eiland minder afhankelijk maken van buitenlandse olie en beter beschermen tegen blokkades.
België moet nu zijn stem laten horen: vóór internationaal recht, vóór humanitaire bescherming en vóór het recht van het Cubaanse volk om zelf zijn toekomst te bepalen.
Bij de ondertekenaars Sarah Neutkens (schrijver, componist en beeldend kunstenaar), Alexander Deprez (auteur, filmmaker, beeldend kunstenaar en muzikant), André Flahaut (voormalig minister van Defensie), Yves Leterme (voormalig eerste minister), Jan Fermon (advocaat Brussel, bureaulid Internationale Vereniging van Democratische Juristen), Marc Rigaux (gewezen rechter van de Raad van State), Pierre Galand (voormalig senator en secretaris-generaal van OXFAM België), Guido Belcanto (zanger), Veerle Baetens (actrice en regisseuse), Tom Lanoye (auteur), Koen Mortier (filmregisseur), Flip Kowlier (singer-songwriter), Els Dottermans (actrice), Joke Devynck (actrice), Dalilla Hermans (auteur), Bert Engelaar (voorzitter ABVV-FGTB), Ann Vermorgen (voorzitter ACV), Rik Pinxten (professor emeritus antropologie aan UGent), Laura De Vos (universitair docent North American Studies), Dominique Willaert (theatermaker, auteur), Ibe Rossel (auteur), Leen Dendievel (actrice en auteur), Saskia De Coster (auteur), Charles Ducal (auteur, Dichter des Vaderlands 2014-2015), Thibaud Dooms (acteur), Heleen Debruyne (auteur en columnist), Inès al Share (politicoloog, activist en dichter), Wim Leysens (voorzitter van de Coördinatie voor de Opheffing van de Blokkade tegen Cuba), Jaco Van Dormael (cineast).