'Dit is een oorlog zonder bommen'.

Wat heeft deze bevolking van 10 miljoen mensen in godsnaam misdaan? Waarom moet het eiland de langst durende blokkade uit de geschiedenis ondergaan? Waarom waren er tegen de voormalige leider Fidel Castro meer dan 600 moordpogingen? Waarom is het een obsessie van 13 op eenvolgende VS-presidenten om er een regimewissel door te voeren?
Nog nooit heeft Cuba een buurland aangevallen. Nog nooit heeft het land terroristische groepen gesteund of een ander land gebombardeerd. Bij zware aardbevingen of bij het bestrijden van een uitbraak van ebola staan Cubaanse artsen en hulpverleners op de eerste rij. Ondanks dat het een arm land is en ondanks de economische moeilijkheden zendt Cuba meer artsen uit naar het Globale Zuiden dan de Wereldgezondheidsorganisatie.
Het mag niet baten. Trump heeft gezworen om het eiland 'over te nemen'. Eerst de klus klaren met Iran, dan is Cuba aan de beurt, en wellicht nadien Nicaragua. Vandaag wordt het eiland door Washington beschuldigd 'het centrum te zijn van het wereldcommunisme', en dat moet uiteraard vernietigd worden. Deze retoriek is grotesk, maar is bedoeld om de publieke opinie in de VS en in de wereld voor te bereiden op een eventuele militaire interventie tegen het eiland.
Ondertussen wordt het land economisch gewurgd. Financiële transacties met Cuba zijn zo goed als onmogelijk. Geld kan het land enkel lenen tegen woekerintresten. Bovenop de zeer strenge economische blokkade is sinds januari een energieblokkade van kracht. Landen die in het verleden olie leverden worden nu afgedreigd met zware sancties vanuit het Witte Huis. Daardoor is de olietoevoer zo goed als stilgevallen.
Deze energieblokkade wordt nu ook uitgebreid naar andere sectoren als voedsel, geneesmiddelen en andere essentiële goederen. Bedrijven of staten die samenwerken met Cuba worden onder druk gezet. En de afschrikking werkt. Cuba staat er zo goed als alleen voor. Landen als Mexico, China, Vietnam en Spanje onderhouden nog economische relaties met Cuba, maar ze deinzen uiteindelijk terug voor de chantage van Trump. Vandaag zijn er 7000 containers met essentiële goederen geblokkeerd die op weg waren naar het eiland. Mariel, de grote haven vlakbij Havana, ligt er verlaten bij. Grote buitenlandse bedrijven zoals het Canadese Sheritt (mijnbouw) of het Spaanse Media (hotelketen), trekken zich terug. 
We hebben hier te maken met een economische vorm van waterboarding. Voor de doorsnee Cubaan is deze situatie rampzalig en zeer stresserend. Het goedkope publiek transport is zo goed als stilgevallen, terwijl het privé-transport zeer duur is omdat er woekerprijzen gelden voor de schaarse petroleum. Vaak is er maar twee uur elektriciteit per dag. Dat betekent geen ventilatie, ook al is het constant boven de dertig graden. Dat betekent ook dat het eten niet kan bewaard worden en ook dat er vaak geen drinkbaar water is omdat er niet voldoende water omhoog kan gepompt worden. Sommige wijken in Havana zitten al maanden zonder water. Mensen moeten koken op houtskool of gewoon op hout. Wegens geen elektriciteit werken liften niet. Je zal maar op de tiende verdieping wonen. 
Omdat heel wat zaken niet meer werken (geen wisselstukken, energietekort), is het vaak uren aanschuiven om iets geregeld te krijgen. Door brandstoftekort kan de vuilnis niet voldoende worden opgehaald, waardoor het afval zich her en der (op voorziene plaatsen) opstapelt. 
Door het gebrek aan energie, geneesmiddelen en medisch materiaal worden operaties en medische behandelingen uitgesteld. Het gaat ondertussen over meer dan 100.000 patiënten. Ibis vertelde ons hoe haar vader in november is gestorven omdat hij niet geopereerd kon worden. 'De kindersterfte is verdubbeld', zucht ze. 'Dit is een oorlog zonder bommen'. 
Na de val van de Sovjet-Unie in 1991 kende Cuba al eens een zware economische crisis. Een klap waar ze nooit helemaal van bekomen zijn. Deze keer is de crisis erger. Toen waren er stroompannes van enkele uren, nu is er zo goed als geen elektriciteit meer. We zijn meer dan dertig jaar verder zonder dat het land deftig kon investeren in infrastructuur. Alles is verouderd, veel staat op invallen. 
Doordat de peso nu in vergelijking met de jaren negentig vijf maal zwakker is, is de kloof tussen 'rijke' Cubanen (zij die over dollars beschikken omdat ze familie hebben in het buitenland of zaakjes doen in dollars) en 'arme' Cubanen (zij die enkel over pesos beschikken) ook veel groter dan toen. In de jaren negentig was het sterke charisma van Fidel Castro er nog om de weerbaarheid van de Cubanen te voeden, die is er nu niet meer. 
Het is de tweede keer in één generatie dat het land getroffen wordt door zo'n zware economische crisis. Vijfendertig jaar stress met weinig perspectief op beterschap, dat begint zwaar door te wegen. Toch is de veerkracht van de bevolking groot, verbazingwekkend groot. Ondanks de loodzware omstandigheden hebben de Cubanen hun humor en goed humeur niet verloren, dat stellen wij hier dagelijks vast. 
De bevolking weet ook drommels goed wie de oorzaak is van deze situatie. De lange stroompannes zijn direct begonnen nadat Trump de energieblokkade heeft ingesteld. Voor elke Cubaan is dat duidelijk. Zij hebben ook gezien hoe Trump de Iraanse bevolking is 'ter hulp gekomen'. 
In november zijn er tussentijdse verkiezingen in de VS. Tot dan is de situatie heel gevaarlijk. De kans dat Trump nog voor die verkiezingen Cuba als trofee wil binnenhalen is reëel. Nadien bestaat de mogelijkheid dat hij veel minder manoeuvreerruimte zal hebben om het eiland te bestoken. De volgende maanden zullen hoe dan ook spannend zijn voor de Cubaanse bevolking.